Ankara iline özgü, dünyada en kaliteli mohair lifi üreten yerli ırk; Türkiye'nin en önemli hayvansal lif kaynağıdır. Dişi 25–40 kg, erkek 35–55 kg. Yılda iki kez kırkılır (nisan ve eylül); dişi yılda 3–5 kg, erkek 4–6 kg beyaz, ipeksi tiftik lifi verir. Süt verimi düşük olup yalnızca oğlak beslemeye yöneliktir.
Bu rehberde Ankara Tiftik Keçisi için günde ne kadar ve ne tür yem verilmesi gerektiği, hangi yemlerin önerildiği, yaşam dönemlerine göre yem miktarları ile kış ve yaz aylarında dikkat edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.
Günlük beslenmede kullanılması önerilen yemler ve destekleyici takviyeler.
Fiber break (lif kopması)
Gebelik, laktasyon veya kırkım öncesi dönemde enerji açığı lif büyüme bölgesinde kalıcı zayıflık noktası oluşturur; lif değerini düşürür ve bu geri dönülemez.
Soğuk ve yağmur stresi
Kırkım sonrası ıslak ve soğuk havalarda hipotermi ve pnömoni riski çok yüksektir; kırkım günü hava tahminini izle, kırkımdan sonra en az 2 hafta kapalı barınakta tut.
İç parazitler (Haemonchus)
Mera koşullarında kan emen mide solucanı anemi ve verim kaybına yol açar; mevsimsel feksi muayenesi ve rotasyonel otlatma zorunludur.
Selenyum eksikliği
Türkiye topraklarının büyük bölümünde selenyum düşüktür; oğlaklarda beyaz kas hastalığı ve erişkinlerde üreme sorunlarına yol açar.
Şişkinlik
Islak baklagil ağırlıklı meraya ani geçişte köpüklü şişkinlik gelişir; sabah aç karnına salma tehlikelidir.
| Besin değeri | Aralık (en az – en çok)Aralık |
|---|---|
| Günlük kuru yem | 0.6–1.4 kg/gün |
| Protein oranı | 10–15 % |
| Enerji değeri | 8.5–10.5 MJ/kg kuru madde |
| Mineral değerleri(rasyonun kuru maddesinde) | |
| Kalsiyum | 0.4–0.65 % |
| Fosfor | 0.28–0.4 % |
| Magnezyum | 0.14–0.22 % |
| Sodyum | 0.1–0.18 % |
Tiftik keçisinin temel kaba yemi; rumen sağlığını korur ve orta düzey protein ile enerji sağlar.
%10
%88
%32
Yaz otlatma döneminin temel yem kaynağı; vitamin, mineral ve kaliteli protein içeriğiyle lif verimini ve kalitesini destekler.
%14
%20
%24
Gebelik ve laktasyonun enerji açığını kapatan sınırlı tahıl takviyesi; kırkım öncesi dönemde lif kalitesini destekler.
%11
%87
Tiftik keçisine özel selenyum, çinko ve orta düzey bakır içerikli mineral karışımı; lif kalitesi ve üreme performansını destekler.
30 kg'da ~0.55–0.60 kg KM/gün. Kaliteli kaba yem yeterlidir; kesif yem verilmesine gerek yoktur. Kondisyon skoru 2.5–3.0 arasında tutulmalı. Bu dönemde aşırı besleme gereksiz yağlanmaya ve doğum komplikasyonlarına yol açar.
30 kg'da günde 0.10–0.15 kg arpa kırması ve mineral takviyesi eklenir. Çoğul gebelik (ikiz, üçüz) yaygın; bu dönemde enerji açığı oğlak doğum ağırlığını ve canlılığını doğrudan etkiler. E vitamini ve selenyum takviyesi doğum komplikasyonlarını azaltır.
Günlük süt verimi 0.5–1.2 lt'dir; tiftik keçisi süt ırkı değildir, süt yalnızca oğlak için yeterlidir. Laktasyon kırkım dönemine denk geliyorsa enerji takviyesi artırılmalıdır; aynı anda iki metabolik yük (süt ve lif) enerji rezervlerini hızla tüketir.
İlk 3 gün kolostrum zorunludur (0.3–0.5 lt/gün). Oğlaklar soğuğa çok hassastır; doğumdan sonra hızla kurutulmalı ve ısıtılmalıdır. 3. haftadan itibaren starter yem ve kuru ot sunulmaya başlanır. 3. ayda hedef canlı ağırlık 10–15 kg.
Kırkımdan 6–8 hafta önce enerji ve protein takviyesi lif kalitesini ve verimini doğrudan artırır. Bu dönemde enerji açığı oluşursa lifin büyüme bölgesinde kopma noktası (fiber break) oluşur ve lif değerini düşürür. Arpa kırması günde 0.20–0.30 kg olarak verilir.
Aşağıdaki değerler için yemsatıcınıza veya veterinerinize danışın.
İz mineraller
Vitaminler(IU = uluslararası birim)
Yılın farklı dönemlerinde dikkat edilmesi gereken besleme değişiklikleri.
Kış
Tiftik keçisi soğuk ve yağışa karşı koyun ve diğer keçi ırklarından çok daha hassastır; ıslak koşullar hipotermi ve pnömoni riskini hızla artırır. Kırkım sonrası ilk 2–3 haftada hayvanlar kesinlikle kapalı ve kuru barınakta tutulmalıdır. Kış rasyonu kuru ot ağırlıklı olmalı; mineral blok serbest tüketimde bulundurulmalıdır. Donmayan su erişimi şarttır.
Yaz
Yaz otlatma dönemi en verimli büyüme ve lif üretim evidir. Ankara ve çevre steplerinde yaz meraları mineral blok destekli serbest otlatmayla yönetilebilir. Ek tahıl takviyesine genellikle gerek kalmaz. Gölgelik ve taze su sağlanmalıdır. Baklagil ağırlıklı meralarda şişkinlik riskine dikkat edilmelidir.
Doğum öncesi
Doğuma son 3 haftada enerji ve protein takviyesi oğlak doğum ağırlığını ve kolostrum kalitesini belirler. E vitamini ve selenyum takviyesi beyaz kas hastalığını önler. Tiftik keçisinde ikiz ve üçüz doğum sıktır; bu durumda enerji ihtiyacı çok daha yüksektir.
