Toroslar'ın Isparta, Burdur ve Antalya illerinde yüzyıllardır yetiştirilen Türkiye'nin en önemli yerli et keçisi ırklarından biri. Dişi 55–60 kg, erkek 80–90 kg ile yerli keçiler arasında iri yapılıdır. Kahverengi-kızıl tüylü ve uzun kulaklıdır. Birincil üretim amacı et ve oğlak yetiştirmedir; süt verimi düşük olup laktasyon başına 150–200 lt (günde 0.5–1.2 lt) yalnızca oğlak beslemeye yeterlidir. Kaba yeme yüksek toleransı ve yarı kurak Akdeniz iklimine mükemmel uyumuyla bilinir.
Bu rehberde Honamlı Keçisi için günde ne kadar ve ne tür yem verilmesi gerektiği, hangi yemlerin önerildiği, yaşam dönemlerine göre yem miktarları ile kış ve yaz aylarında dikkat edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.
Günlük beslenmede kullanılması önerilen yemler ve destekleyici takviyeler.
İç parazitler (Haemonchus)
Toros meralarında kan emen mide solucanı anemi ve verim kaybına yol açar; mevsimsel feksi muayenesi ve rotasyonel otlatma zorunludur.
CAE (Keçi Artrit-Ensefalit Virüsü)
Türkiye keçi sürülerinde yaygın viral hastalık; eklem şişliği ve oğlak felciyle kendini gösterir; oğlakları doğumda anneden ayırarak kolostrum pastörize et.
Ketoz
Çoğul gebelikte ve laktasyonun ilk haftalarında enerji açığı ketozla sonuçlanabilir; iştahsızlık ve koordinasyon kaybıyla kendini gösterir.
Şişkinlik
Islak baklagil ağırlıklı meraya ani geçişte köpüklü şişkinlik gelişir; sabah aç karnına salma tehlikelidir.
Selenyum eksikliği
Türkiye topraklarının büyük bölümünde selenyum düşüktür; oğlaklarda beyaz kas hastalığına ve üreme sorunlarına yol açar.
| Besin değeri | Aralık (en az – en çok)Aralık |
|---|---|
| Günlük kuru yem | 0.9–2.2 kg/gün |
| Protein oranı | 10–15 % |
| Enerji değeri | 9–11 MJ/kg kuru madde |
| Mineral değerleri(rasyonun kuru maddesinde) | |
| Kalsiyum | 0.4–0.65 % |
| Fosfor | 0.28–0.42 % |
| Magnezyum | 0.14–0.22 % |
| Sodyum | 0.1–0.18 % |
Yaz otlatma döneminin temel yem kaynağı; vitamin, mineral ve protein ihtiyacının büyük bölümünü karşılar.
%14
%20
%24
Kış aylarının temel kaba yemi; rumen tampon görevi görür ve lif ihtiyacını karşılar.
%10
%88
%32
Erken laktasyonda protein açığını kapatan; süt verimini ve oğlak büyümesini destekleyen yüksek proteinli kaba yem.
%18
%87
%28
Laktasyon enerji açığını kapatan tahıl takviyesi; kaba yem kalitesinin düşük olduğu kış ve erken laktasyon döneminde kullanılır.
%11
%87
Et keçisine özel Ca-P dengeli, selenyum ve çinko içerikli mineral karışımı; oğlak büyümesini, üreme performansını ve kemik sağlığını destekler.
60 kg'da ~1.08–1.20 kg KM/gün. Kaliteli kaba yem yeterlidir; kesif yem verilmesine gerek yoktur. Kondisyon skoru 2.5–3.0 arasında tutulmalı. Bu dönemde aşırı besleme gereksiz yağlanmaya ve doğum komplikasyonlarına yol açar.
Arpa kırması günde 0.15–0.25 kg ve mineral takviyesi eklenir. Honamlı'da ikiz ve üçüz doğum yaygındır; çoğul gebelikte enerji takviyesi artırılmalı. E vitamini ve selenyum takviyesi doğum komplikasyonlarını ve oğlak beyaz kas hastalığını önler.
Günlük süt verimi 0.5–1.2 lt'dir; et ırkı olduğundan süt yalnızca oğlak beslemeye yeterlidir. 60 kg'da ~1.38–1.80 kg KM/gün. Oğlak 3. ayda sütten kesilir; bu dönemde beden kondisyonu korunmalıdır.
İlk 3 gün kolostrum zorunludur (0.4–0.6 lt/gün; vücut ağırlığının %10'u). 3. haftadan itibaren starter yem ve kuru ot sunulmaya başlanır. 3. ayda hedef canlı ağırlık 14–20 kg. Soğuk ve nemli koşullarda pnömoni riski yüksektir; barınak kuru ve hava akımlı olmalı.
Honamlı oğlakları iri yapılı olduğundan besi potansiyeli yüksektir. Hedef günlük canlı ağırlık artışı 150–200 g. Kasaplık ağırlığı 30–45 kg; karkas verimi %48–52.
Örnek rasyon(25 kg besi oğlağı)
Aşağıdaki değerler için yemsatıcınıza veya veterinerinize danışın.
İz mineraller
Vitaminler(IU = uluslararası birim)
Yılın farklı dönemlerinde dikkat edilmesi gereken besleme değişiklikleri.
Kış
Akdeniz ve Toros dağları iklimine adapte olmuştur; Ankara steplerine kıyasla daha ılıman kış koşullarında yetiştirilir. Kış rasyonu kuru ot ağırlıklı tutulmalı, mineral blok serbest erişimde bulundurulmalıdır. Donmayan su erişimi şarttır. Kapalı ahırda D vitamini takviyesi önemlidir. İri yapılı hayvanların kış soğuğuna toleransı iyi olmakla birlikte ıslak ve rüzgarlı koşullarda barınak gereklidir.
Yaz
Yaz mera dönemi oğlak büyümesi için en verimli evdir; kaliteli Toros meralarında ek kesif yeme gerek kalmaz. Gölgelik ve bol taze su sağlanmalıdır. Baklagil ağırlıklı meralara sabah aç karnına salınmamalıdır. Mineral blok mera boyunca serbest erişimde tutulmalıdır.
Doğum öncesi
Doğuma son 6 haftada enerji ve protein takviyesi kolostrum kalitesini ve oğlak doğum canlılığını belirler. İri yapılı ırkta çoğul gebelik (ikiz, üçüz) yaygındır; bu durumda enerji ihtiyacı belirgin artar. E vitamini ve selenyum takviyesi ikiye katlanmalıdır. Zayıf hayvanlar çoğul gebelikte ketoza girebilir.
