Güneydoğu Anadolu'nun Kilis ve çevre illerinde yüzyıllardır yetiştirilen, Türkiye'nin tanınan yerli süt keçisi ırklarından biri. Dişi 35–45 kg, erkek 50–60 kg. Siyah veya koyu kahverengi tüylü, uzun kulaklı ve güçlü yapılıdır. Laktasyon başına 200–400 kg %4–5 yağlı süt verir. Güneydoğu Anadolu'nun sıcak ve yarı kurak iklimine üstün adaptasyonu, kıraç merayı verimli değerlendirme yeteneği ve hastalıklara direnciyle bölge hayvancılığının vazgeçilmez yerli kaynağıdır.
Bu rehberde Kilis Keçisi için günde ne kadar ve ne tür yem verilmesi gerektiği, hangi yemlerin önerildiği, yaşam dönemlerine göre yem miktarları ile kış ve yaz aylarında dikkat edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.
Günlük beslenmede kullanılması önerilen yemler ve destekleyici takviyeler.
Sıcaklık stresi
Siyah tüy güneş ısısını emer; 38°C üzerinde yem tüketimi ve süt verimi belirgin düşer. Gölgelik ve gün ortasında su erişimi zorunludur.
İç parazitler (Haemonchus)
Güneydoğu'nun yağışlı ilkbahar döneminde kan emen mide solucanı anemi ve süt düşüklüğüne yol açar; mevsimsel feksi muayenesi ve rotasyonel otlatma zorunludur.
Mastitis
Süt keçilerinde en yaygın hastalıktır; sağım hijyeni ve çevre temizliğiyle riski azalt.
Şişkinlik
Baklagil ağırlıklı meralara ani geçişte köpüklü şişkinlik gelişir; kademeli geçiş ve sabah aç karnına otlatmaktan kaçınma şarttır.
Selenyum eksikliği
Türkiye topraklarının büyük bölümünde selenyum düşüktür; oğlaklarda beyaz kas hastalığı ve üreme sorunlarına yol açar.
| Besin değeri | Aralık (en az – en çok)Aralık |
|---|---|
| Günlük kuru yem | 0.7–1.6 kg/gün |
| Protein oranı | 10–16 % |
| Enerji değeri | 9–11.5 MJ/kg kuru madde |
| Mineral değerleri(rasyonun kuru maddesinde) | |
| Kalsiyum | 0.45–0.7 % |
| Fosfor | 0.28–0.42 % |
| Magnezyum | 0.14–0.22 % |
| Sodyum | 0.1–0.18 % |
Kilis Keçisi'nin birincil yem kaynağı; Güneydoğu Anadolu'nun maki, çalı ve kıraç meralarını verimli biçimde değerlendirir.
%13
%22
%26
Kış ve kuru dönemin temel kaba yemi; rumen sağlığını korur.
%10
%88
%32
Erken laktasyonda protein açığını kapatan ve süt verimini destekleyen yüksek proteinli kaba yem takviyesi.
%18
%87
%28
Gebelik ve erken laktasyonda enerji açığını kapatan sınırlı tahıl takviyesi.
%11
%87
Süt keçisine özel Ca-P dengeli, selenyum ve çinko içerikli mineral karışımı; laktasyon ve gebelik dönemlerinde kritiktir.
40 kg'da ~0.72–0.80 kg KM/gün. Kaliteli kaba yem yeterlidir; kesif yem minimum düzeyde tutulmalıdır. Kondisyon skoru 2.5–3.0 arasında olmalı. Kuruluk dönemi 6–8 hafta planlanmalıdır.
Günde 0.10–0.20 kg arpa kırması ve mineral takviyesi eklenir. İkiz doğum yaygındır; enerji takviyesi kolostrum kalitesini ve oğlak canlılığını doğrudan etkiler. E vitamini ve selenyum takviyesi beyaz kas hastalığını önler.
Süt zirvesi 4–6. haftada gerçekleşir. 40 kg'da ~1.12–1.40 kg KM/gün. Yonca kuru otu veya kaliteli çayır otu + günde 0.25–0.35 kg arpa kırması + mineral. Güneydoğu yazında sıcaklık stresine dikkat; yemleme sabah erken ve akşam serinliğinde yapılmalıdır.
Süt verimi kademeli düşer; kondisyon skoru 2.5–3.0'a getirilmelidir. Yaz merası dönemine denk geliyorsa kesif yem kesilebilir. Sütten kesme öncesi son 10 günde kesif yemi kademeli azalt.
İlk 3 gün kolostrum zorunludur (0.3–0.5 lt/gün). Güneydoğu'nun sıcak yazında doğan oğlaklar nem ve sıcaklıktan kaynaklanan pnömoni ve ishal riskine karşı savunmasızdır; barınak kuru ve gölgeli olmalıdır. 3. haftadan itibaren mera otlaması başlar. 3. ayda hedef canlı ağırlık 10–16 kg.
Aşağıdaki değerler için yemsatıcınıza veya veterinerinize danışın.
İz mineraller
Vitaminler(IU = uluslararası birim)
Yılın farklı dönemlerinde dikkat edilmesi gereken besleme değişiklikleri.
Kış
Güneydoğu Anadolu'nun ılıman kışlarına adapte olmuştur; soğuğa orta düzeyde dayanıklıdır. Kış rasyonu kaba yem ağırlıklı tutulmalı, mineral blok serbest erişimde bulundurulmalıdır. Donmayan su erişimi şarttır. Kapalı ahırda D vitamini takviyesi önemlidir.
Yaz
Güneydoğu'nun sıcak ve kuru yazlarına en iyi adapte olmuş yerli ırklardan biridir. Siyah tüy rengi güneş ısısını emer; gölgelik ve bol taze su zorunludur. Yemleme sabah erken (07:00–09:00) ve akşam serin saatlerinde (18:00–20:00) yapılmalıdır. Yaz merası döneminde ek kesif yeme genellikle gerek kalmaz.
Doğum öncesi
Doğuma son 6 haftada enerji ve protein takviyesi kolostrum kalitesini ve oğlak doğum ağırlığını belirler. E vitamini ve selenyum takviyesi ikiye katlanmalıdır. İkiz doğumda enerji ihtiyacı önemli ölçüde artar; zayıf hayvanlar bu dönemde ketoza girebilir.
