Fransa'nın Limousin bölgesinden çıkan kızıl-altın tüylü et ırkı; yüksek karkas verimi (%65–70), yağsız ve ince lifli et kalitesiyle Avrupa'nın önde gelen et sığırları arasında yer alır. İnek 550–750 kg, boğa 900–1100 kg. Kolay doğum kabiliyeti ve iyi yem değerlendirme gücüyle Türkiye'de yerli ırklarla melezlemede terminal damızlık olarak yaygın biçimde kullanılır.
Bu rehberde Limousin için günde ne kadar ve ne tür yem verilmesi gerektiği, hangi yemlerin önerildiği, yaşam dönemlerine göre yem miktarları ile kış ve yaz aylarında dikkat edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.
Günlük beslenmede kullanılması önerilen yemler ve destekleyici takviyeler.
Şişkinlik (bloat)
Baklagil ağırlıklı mera veya taze yoncayla ani besleme şişkinliğe neden olur; sabah aç karnına otlatmaktan kaçınılmalı, geçiş 7–10 günde kademeli yapılmalıdır.
Asidoz
Besi rasyonunda tahıl oranı hızlı artırılırsa rumen asidozu gelişir; tüm kesif yem geçişleri 10–14 günde kademeli uygulanmalıdır.
Selenyum eksikliği
Türkiye topraklarının büyük bölümünde selenyum düşüktür; beyaz kas hastalığı ve üreme sorunlarına yol açabilir, takviye zorunludur.
Aşırı kondisyon (yağlanma)
Kondisyon skoru 4 ve üzerine çıkan ineklerde doğum komplikasyonu ve üreme başarısızlığı riski artar; mera döneminde kondisyon takibi ihmal edilmemelidir.
Yem değişikliği hassasiyeti
Limousin besi hayvanları rasyon değişikliklerine duyarlıdır; tahıl ve kesif yem geçişlerinde kademeli artış kuralına özenle uyulmalıdır.
| Besin değeri | Aralık (en az – en çok)Aralık |
|---|---|
| Günlük kuru yem | 10–22 kg/gün |
| Protein oranı | 10–14 % |
| Enerji değeri | 9.5–12.5 MJ/kg kuru madde |
| Mineral değerleri(rasyonun kuru maddesinde) | |
| Kalsiyum | 0.38–0.55 % |
| Fosfor | 0.26–0.36 % |
| Magnezyum | 0.18–0.24 % |
| Sodyum | 0.1–0.18 % |
Besi döneminin temel enerji kaynağı; yüksek nişasta içeriği hızlı canlı ağırlık artışını destekler.
%8.5
%30
%22
Rumen tampon görevi görür; idame ve gebelik dönemlerinde temel lif kaynağı olarak kullanılır.
%10
%88
%32
Besi rasyonunda enerji yoğunluğunu artıran tahıl yemi; yüksek nişasta içeriği canlı ağırlık artışını hızlandırır.
%8.5
%87
Büyüme ve besi döneminde protein ihtiyacını kapatan yüksek proteinli bitkisel yem katkısı.
%44
%88
Et sığırlarına özel Ca, P, Mg, Zn mineral karışımı; mera döneminde blok olarak, ahırda yeme karıştırılarak verilir.
600 kg'da ~11–12 kg KM/gün. Kaliteli mera veya kuru ot yeterlidir; kesif yem minimum düzeyde tutulur. Kondisyon skoru 2.5–3.0 arasında tutulmalı; aşırı yağlanma doğum komplikasyonlarını ve üreme başarısızlığı riskini artırır.
Kuru ot + günde 1–2 kg kesif yem. Doğumdan 3 hafta önce geçiş rasyonu başlatılmalıdır. Limousin'de distosi riski Charolais'ye kıyasla düşüktür; bununla birlikte E vitamini ve selenyum takviyesi ihmal edilmemelidir.
Günlük süt verimi 5–8 lt'dir. Laktasyonun ilk 3 ayında enerji negatif dengesi oluşmamasına dikkat et; yetersiz besleme buzağı büyümesini ve ineğin döl tutma başarısını olumsuz etkiler.
0–7. gün: Kolostrum zorunludur (2–3 lt/gün). 7. gün–8. hafta: Tam süt veya süt ikamesi. 3. haftadan itibaren starter yem sunulmaya başlanır. 6. ayda hedef canlı ağırlık 180–230 kg.
Hedef günlük canlı ağırlık artışı 1.2–1.5 kg. Kasaplık ağırlığı 550–650 kg hedeflenir; karkas verimi %65–68.
Örnek rasyon(450 kg besi hayvanı)
Aşağıdaki değerler için yemsatıcınıza veya veterinerinize danışın.
İz mineraller
Vitaminler(IU = uluslararası birim)
Yılın farklı dönemlerinde dikkat edilmesi gereken besleme değişiklikleri.
Kış
Soğuğa orta-yüksek dayanıklılık gösterir; Fransız dağ iklimine kısmen adapte olmuştur. Kış aylarında enerji ihtiyacı %10–15 artar; kuru ot ve mısır silajı ağırlıklı rasyon yeterlidir. Kapalı ahırda D vitamini takviyesi kritiktir. Sulukların donmamasına dikkat edilmeli; soğuk su tüketiminin düşmesi yem verimliliğini olumsuz etkiler.
Yaz
Kızıl-altın tüy rengi güneş ışığını siyah ırklara kıyasla daha az emer; yüksek sıcaklığa görece dayanıklıdır. Bununla birlikte 30°C üzerinde nem ve sıcaklık birlikte yükselirse yem tüketimi düşer; gölgelik ve bol taze su zorunludur. Mera döneminde mineral blok serbest erişimde olmalıdır; sabah erken otlatma tercih edilmelidir.
Doğum öncesi
Doğumdan 3 hafta önce geçiş rasyonu başlatılmalıdır. E vitamini ve selenyum takviyesi iki katına çıkarılmalı; kalsiyum kısıtlaması veya anyonik tuz kullanımıyla hipokalsemi riski azaltılabilir. Doğum öncesi kondisyon skoru 3.0–3.5 arasında tutulmalı; aşırı yağlı hayvanlarda doğum sonrası ketoz riski artar.
